Historia

time-capsule

Półrocznik „Universitas Gedanensis” został założony przez ks. Zdzisława Kropidłowskiego w 1989 r. Pierwsze 3 tomy ukazały się poza cenzurą. Początkowo był pismem naukowym Gdańskiego Instytutu Teologicznego, obecnie wydaje go Pomorskie Towarzystwo Filozoficzno-Teologiczne.

Pismo ma charakter humanistyczny. Ukazało się w nim ponad 550 tekstów naukowych, w tym 336 artykułów, 170 recenzji naukowych, 21 teksów kronikarskich i relacji z ważnych wydarzeń akademickich, 3 wspomnienia o zmarłych naukowcach gdańskich, 7 kalendariów oraz 2 zestawienia bibliograficzne.

Od początku „Universitas Gedanensis” charakteryzował się szeroką tematyką. Publikacje dotyczyły filozofii, teologii, nauk społecznych i historii. Przytłaczająca większość tekstów związana jest bezpośrednio lub pośrednio z Gdańskiem i Pomorzem. Przykładowo, teksty filozoficzne, socjologiczne, teologiczne i z kulturoznawstwa były związane z problematyką gdańską i pomorską lub były pisane przez najbardziej cenionych myślicieli gdańskich. Promowano również młodych naukowców gdańskich, którzy mieli możność publikowania swoich tekstów obok największych autorytetów nauki polskiej.

Za cenną rzecz należy uznać łączenie w jednym tomie tematyki filozoficznej, teologicznej i nauk społecznych, często ze sobą powiązanych, poszerzających horyzonty czytelników w szeroko pojętej humanistyce.

W „Universitas Gedanensis” m. in. swoje prace publikowali z filozofii: ks. prof. Kazimierz Kloskowski, prof. Adam Synowiecki (Gdańsk), prof. Mieczysław Gogacz (Warszawa), prof. Kazimierza Kalka (Bydgoszcz), ks. prof. Marian Kurdziałek (Lublin), prof. Feliks Krause, z teologii publikowali: bp prof. Jan Bernard Szlaga, ks. prof. Marian Rusecki i ks. prof. Krzysztof Góźdź (Lublin), ks. prof. Janusz Balicki (Gdańsk-Warszawa), z nauk społecznych: ks. prof. Janusz Mariański (Lublin), prof. Marian Latoszek i prof. Aurelia Polańska (Gdańsk), ks. prof. Jan Perszon (Toruń). Najliczniej jest reprezentowana historia Gdańska, Pomorza i Kościoła, z której w „Universitas Gedanensis” opublikowali artykuły prof. Andrzej Groth, ks. prof. Zdzisław Kropidłowski, prof. Marian Mroczko, prof. Władysław Odyniec, prof. Edwin Rozenkranz i prof. Władysław Zajewski (Gdańsk) oraz prof. Janusz Jasiński (Olsztyn) prof. Maria Willaume, ks. prof. Anzelm Weiss i ks. Stanisław Wilk (Lublin), prof. Mieczysław Markowski (Kraków), prof. Andrzej Żurawski vel Grajewski (Łódź), a także prof. Marian Kallas i prof. Stanisław Salmonowicz (Toruń).

W ciągu 25 lat ks. Zdzisław Kropidłowski zgromadził współpracowników z kilku ośrodków akademickich w Polsce, którzy należeli do komitetu redakcyjnego. O wysoki poziom merytoryczny pisma troszczyli się m. in. prof. Adam Synowiecki, ks. prof. Kazimierz Kloskowski, ks. prof. Gabriel Witaszek, a obecnie prof. Janusz Jasiński (Olsztyn), prof. Feliks Krause (Gdańsk), ks. prof. Janusz Mariański (Lublin), prof. Marian Pawlak (Bydgoszcz), prof. Anna Peck (Warszawa), prof. Aurelia Polańska (Gdańsk), prof. Władysław Zajewski (Gdańsk) oraz dr Dariusz Spychała i dr Katarzyna Wodniak.

„Universitas Gedanensis” poruszył kilka ważnych tematów, które weszły do obiegu badań naukowych lub zostały na nowi okryte. Z filozofii było to przypomnienie postaci i dorobku św. Alberta Wielkiego, w ramach nauk społecznych poruszono badania nad religijnością młodzieży po odzyskaniu niepodległości i wprowadzeniu nauki religii do szkół, nad religijnością stoczniowców i młodych małżeństw Trójmiasta. Z historii podjęto temat konfederacji barskiej, jako pierwszego powstania niepodległościowego, zwrócono uwagę na dawne życie społeczne w Gdańsku, a szczególnie w czasie okupacji hitlerowskiej na Pomorzu oraz zajmowano się ciągle mało zbadanymi dziejami Kościoła na Pomorzu i w Gdańsku. Od tomu 40 ważne miejsce zjmuje historia ksiązki, bibliotek i współczesna tematyka bibliologiczna.

Dużym osiągnięciem było wydanie i wręczenie tomu 19/20 Janowi Pawłowi II w czasie jego drugiej pielgrzymki do Trójmiasta, w którym swoje prace ofiarowali papieżowi liczni intelektualiści polscy.